ویولن ایرانی و کلاسیک، ساختار مشابهی دارند؛ اما سبک نوازندگی آنها متفاوت است. این دو سبک در زمینه کوک، تکنیک‌های نوازندگی، تنظیم و رپرتوار فرق‌های زیادی دارند. اگر می‌خواهید با تفاوت ویولن ایرانی و کلاسیک آشنا شوید، در این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام با ما همراه باشید.
تفاوت ویولن ایرانی و کلاسیک
تاریخچه و شکل‌گیری
در قرن ۱۶ در ایتالیا، ویولن‌های قرون وسطایی به نام «لیرا دا براچیو» و «ربک» وجود داشتند. در دوران رنسانس با الهام از این سازهای زهی آرشه‌ای اولیه، ویولن کلاسیک به وجود آمد. ایتالیا زادگاه این ساز بود و گاسپارو دا سالو، آندره‌آ آماتی و جیووانی پائولو ماگینی جزو اولین سازندگان آن بودند. آرکانجلو کورلی، آنتونیو ویوالدی، باخ و جوزپه تارتینی نیز جزو اولین و موثرترین آهنگسازان ویولن کلاسیک بودند. در قرن ۱۸ نیز موتسارت، بتهوون، روبرت شومان، یوهانس برامس، ادوارد گریگ جزو کسانی بودند که موسیقی سولو برای ویولن نوشتند.
ویولن ایرانی در قرن ۱۹ و در دوران قاجار به ایران وارد شد. حسین یاحقی، ابوالحسن صبا و بعدتر روح‌الله خالقی اساتیدی بودند که در گسترش ویولن ایرانی نقش بزرگی ایفا کردند. در آن دوران دارالفنون‌هایی برای تدریس ویولن ساخته شدند که مستشاران خارجی مثل «موسیو دوال فرانسوی» در آن ویولن تدریس می‌کردند.
کوک و تنظیم
ویولن کلاسیک یک کوک ثابت و استاندارد دارد؛ اما ویولن ایرانی دستگاه‌ها و گوشه‌های مختلفی دارد که کوک ساز نیز متناسب با این گوشه‌ها تغییر می‌کند. چپ‌کوک، راست‌کوک، فا‌کوک، می‌کوک، دو-سل، دو-دو، سل-دو-سل-دو برخی از کوک‌های ویولن ایرانی به شمار می‌روند.
صدا
ساختار ویولن ایرانی و کلاسیک یکسان است؛ اما کوک متفاوت آنها باعث می‌شود صدایشان نیز با یکدیگر فرق کند. صدای ویولن کلاسیک متوازن است؛ اما صدای ویولن ایرانی دوصدایی و نرم است.
فواصل موسیقیایی
یک تفاوت ویولن ایرانی و کلاسیک، در فواصل موسیقیایی آنها است. در سبک کلاسیک ۷ نت اصلی موسیقی و ۱۲ نیم پرده غربی وجود دارد؛ اما سبک ایرانی یک فاصله دیگر به نام ربع پرده نیز دارد.
تکنیک‌های نوازندگی
در ویولن کلاسیک ویبره کاربرد زیادی دارد و به‌صورت منظم و کنترل‌شده اجرا می‌شود. تکنیک‌های آرشه‌کشی و تغییر پوزیسیون نیز در این سبک رایج است. در مقابل در ویولن ایرانی ویبراسیون‌های نامنظم و کوتاه، زینت‌ها و گلیساندو بسیار استفاده می‌شود.
رپرتوار
رپرتوار موسیقی کلاسیک شامل سونات‌ها، کنسرتوها، سمفونی‌ها و آثار مجلسی آهنگسازان بزرگ است؛ اما رپرتوار موسیقی ایرانی بیشتر شامل بداهه‌‌نوازی‌ها و تصنیف‌ها می‌شود.
کاربرد در گروه نوازی
ویولن کلاسیک در ارکستر و در کنار سازهای دیگر ارکستر مانند پیانو نواخته می‌شود؛ اما ویولن ایرانی با سازهای سنتی دیگر مثل تار و سنتور نواخته می‌شود.
ویولن کلاسیک یا ایرانی؛ کدام برای من مناسب است؟
با دانستن تفاوت ویولن ایرانی و کلاسیک، بهتر می‌توانید درباره انتخاب آنها تصمیم بگیرید؛ اما مهم‌ترین معیار انتخاب، سلیقه موسیقیایی و اهداف شما است. افرادی که می‌خواهند تکنیک‌های نوازندگی ویولن و تئوری موسیقی را به طور عمیق و با جزئیات یاد بگیرند، بهتر است یادگیری ویولن کلاسیک را آغاز کنند.
افرادی که می‌خواهند ردیف‌ها و موسیقی ایرانی را بیاموزند نیز بهتر است ویولن ایرانی را یاد بگیرند. اگر به یادگیری هر دو سبک علاقه دارید، بهتر است با نواختن ویولن کلاسیک شروع کنید و بعد به سراغ ویولن ایرانی بروید؛ زیرا با یادگیری ویولن کلاسیک مهارت پایه‌ای قوی به دست می‌آورید که می‌توانید برای نواختن ویولن ایرانی هم از آن استفاده کنید.
