بالافون یک ساز کوبهای ملودیک است که به غرب آفریقا تعلق دارد. سازی که هم ریتمیک است، هم ملودی مینوازد. این ساز اغلب در کنار سازهایی مثل طبلها، سازهای زهی و سازهای سنتی آفریقایی نواخته میشود. سازهایی مثل ماریمبا، زایلوفون و ویبرافون همگی تحت تاثیر بالافون شکل گرفتهاند. اگر میخواهید بیشتر درباره این ساز آفریقایی و فرهنگی بدانید، در این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام با ما همراه باشید.
ساختار ساز بالافون
ساز بالافون از یک صفحه چوبی با ۱۷ تا ۲۱ تیغه چوبی تشکیل میشود. طول این تیغهها متفاوت است و هر کدام معادل یک نت است. این کلیدها اغلب از چوب رزوود (kosso rosewood) ساخته میشوند. زیر هر تیغه رزوناتورهای کدوئی قرار دارند که صدای کلیدها را تقویت میکنند. این رزوناتورها در واقع کدوهای خشک، سفت و پوستهدار و توخالی هستند. گاهی روی این کدوها یک سوراخ یا غشا نیز قرار میگیرد تا نوعی صدای وزوز یا ارتعاش خاص ایجاد شود. نوازنده این ساز را روی یک پایه میگذارد و آن را با دو مضراب چوبی مینوازد.
تاریخچه و فرهنگ
تاریخچه ساز بالافون به امپراتوری مالی در قرن ۱۲ برمیگردد. این ساز در کشورهایی ازجمله مالی، گینه، بورکینافاسو، سنگال و ساحل عاج نواخته میشد. بعدها بالافون از طریق تجارت برده در اقیانوس اطلس به قاره آمریکا هم راه یافت.
بالافون را در غرب آفریقا برای داستانسرایی، جشنهای آیینی و مراسم مختلف استفاده میکردند. زمینه فرهنگی نیز در کاربرد این ساز موثر است. مردمان برخی نواحی این سازرا در گروهنوازیها مینوازند؛ اما در برخی نواحی بیشتر در مراسم آیینی از آن استفاده میکنند.
در بعضی فرهنگها نیز بالافون سازی مقدس بود و فقط توسط افراد آموزشدیده مذهبی در مراسمهایی سلطنتی، ازدواج یا مراسمهای ختم نواخته میشد. در برخی فرهنگهای آفریقایی حتی این ساز را در معبد نگهداری میکنند و فقط پس از مراسم تطهیر مینوازند. امروزه این ساز دیگر فقط یک ساز سنتی نیست؛ بلکه در موسیقی جهانی و موسیقی تلفیقی هم به کار میرود.
