شامیسن یک ساز زهی و یکی از سازهای موسیقی سنتی ژاپنی است. در این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام با ما همراه باشید تا با ساختار، صدا و تاریخچه این ساز منحصر به فرد آشنا شوید.
ساختار ساز شامیسن
ساز شامیسن یک ساز زهی با بدنه چوبی است و یک گردن بلند دارد که سیمها روی آن کشیده شدهاند. برای ساخت بدنه این ساز از چوب ماهون، چوب صندل قرمز یا چوب درخت یک گیاه بهنام Pseudocydonia sinensis استفاده میشود. یک پوست مصنوعی یا طبیعی از جنس پوست حیوانات نیز روی بدنه ساز کشیده شده است.
بدنه ساز شامیسن دو نوع دارد؛ مارو اوچی دو (maru’uchi-dō) که فضای داخلیاش گرد است و آیا سوگی دو (ayasugi-dō) که داخلش حکاکی زیگزاگی دارد. در نوع دوم حکاکیهای زیگزاگی باعث تقویت ارتعاشات صدای ریز و افزایش کیفیت صدا میشوند.
نوع پوست شامیسن نیز بر صداها تاثیر میگذارد. پوستهای ضخیمتر صداهای سنگینتر و پوستهای نازکتر صداهای سبکتری تولید میکنند.
ساخت ساز شامیسن بسیار پیچیده و ظریف است و ۶۸ مرحله مجزا دارد. سه بخش اصلی ساز یعنی تنجی (سر یا انتهای بالای دسته)، سائو (گردن) و بدنه یا دو (dō) به صورت جداگانه ساخته میشوند و بعد مونتاژ میشوند.
صدای شامیسن و نحوه نواختن آن
صدای شامیسن به خوبی روح موسیقی ژاپنی را طنینانداز میکند و ترکیبی از قدرت و ظرافت است. نوازنده این ساز را روی ران راست خود قرار میدهد و با دست راست شروع به نواختن میکند؛ همچنین از پیکی شبیه به مضراب بهنام باچی (Bachi) استفاده میکند. بهعلاوه از یک پوشش پارچهای بهنام یوبیکاکه (Yubikake) برای انگشتها استفاده میشود تا حرکت دستها روی سیمها راحتتر باشد.
تاریخچه
گفته میشود ساز شامسین اولین بار از چین به ژاپن آمده است. در دوره موروماچی (۱۳۳۶-۱۵۷۳) یک ساز چینی بهنام سانکسیان (sanxian) به جزایر ریوکیو وارد شد. این ساز بعدا به یک ساز ژاپنی تبدیل شد و شامسین نام گرفت. در قرن ۱۶ شامسین بهطور رسمی به ژاپن معرفی شد.
