برای الیزه یکی از معروفترین قطعات پیانو جهان است که توسط بتهوون نوشته شده است. قطعهای که احتمالا هر فردی حداقل یک بار در آسانسور، از اسباببازیهای موزیکال یا در هر محیط عمومی دیگری شنیده است! جالب است بدانید این قطعه حدودا ۴۰ سال پس از مرگ بتهوون کشف شد. رمز و رازهای زیادی درباره این قطعه وجود دارد که در این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام به آنها میپردازیم.
مشخصات قطعه
باگاتل شماره ۲۵ در لا مینور (WoO 59, Bia 515) یک قطعه سولو برای پیانو است که اغلب آن را با نام «برای الیزه» میشناسند. این قطعه در سال ۱۸۶۷ یعنی ۴۰ سال پس از مرگ بتهوون توسط یک نویسنده و موسیقیشناس آلمانی بهنام لودویگ نوهل (Ludwig Nohl) کشف شد. نوهل این قطعه را در یکی از آثارش که «نامههای جدید بتهوون» نام داشت منتشر کرد.
روی نسخه اصلی و خطی قطعه نوشته شده بود «برای الیزه در ۲۷ آوریل بهعنوان یادگاری از ل. ف. بتهوون». نسخهای از قطعه برای که امروزه میشنویم، توسط لودویگ نوهل رونوشت شده است. بعدها یک محقق بتهوون بهنام بری کوپر نیز این قطعه را رونویسی کرد.
الیزه که بود؟
احتمالا اولین سوالی که در ذهن شنوندگان قطعه برای الیزه پیش میآید این است که الیزه که بود؟ این شاهکار هنری به چه کسی تقدیم شده است؟ جالب است بدانید در پاسخ این سوال، اختلاف نظرهای زیادی وجود دارد.
یکی از گزینههای اصلی که احتمال میرود مخاطب قطعه برای الیزه باشد، ترزه مالفاتی (Therese Malfatti) است. بتهوون در همان سالی که این قطعه را نوشت (۱۸۱۰)، از ترزه خواستگاری کرده بود. نسخه خطی و اصلی قطعه نیز در اختیار همین خانم قرار داشت. ممکن است بتهوون لقب الیزه را به این خانم داده باشد.
برخی دیگر از محققان میگویند قطعه به یک خواننده سوپرانوی آلمانی به نام الیزابت روکل (Elisabeth Röckel) تقدیم شده است. این خانم در اپرای فیدلیو بتهوون نقشآفرینی کرده بود و اغلب با او ملاقات داشت. گفته میشود بتهوون زمانی قصد ازدواج با او را داشت. یک حدس سوم نیز وجود دارد که میگویند قطعه به یک خواننده سوپرانوی آلمانی دیگر بهنام الیز بارنزفلد (Elise Barensfeld) تقدیم شده است که یکی از دوستان بتهوون بود.
داستانهایی نیز وجود دارند که میگویند بتهوون قطعه برای الیزه را از عمد آسان نوشته است؛ زیرا الیزه عزیز او در آن زمان شاگرد پیانو بوده است و توانایی نواختن قطعات پیچیده را نداشته است.
بتهوون وقتی برای الیزه را مینوشت در چه وضعیتی بود؟
بتهوون حدودا ۴ سال بعد از نوشتن قطعه برای الیزه شنوایی خود را از دست داد؛ بنابراین در هنگام نوشتن این اثر شنواییاش ضعیف شده بود و بهتدریج رو به افول بود. شاید علت زیر و بمی بالای این قطعه نیز همین موضوع باشد.
