ساز دهنی یا هارمونیکا یکی از سازهای بادی است که صدای آن از طریق ارتعاش هوا از زبانه تولید می‌شود. این ساز در سبک‌های موسیقی بلوز، فولک، راک و جاز کاربرد دارد. نگهداری از ساز دهنی اصول و نکات خاصی دارد؛ مثل نحوه تمیز کردن، دور نگه داشتن ساز از گرما و رطوبت و بررسی کوک ساز. در ادامه این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام، هر کدام از این نکات را به طور کامل توضیح می‌دهیم.
راه‌های نگهداری از ساز دهنی
تمیز کردن ساز دهنی
ساز دهنی یک ساز بادی است و به طور مداوم درمعرض بزاق دهان و گرد و غبار قرار دارد؛ بنابراین ممکن است زبانه آن مسدود شود و به نظافت منظم نیاز دارد. یکی از روش های تمیز کردن ساز دهنی، شستن آن با آب ولرم و بلافاصله خشک کردن آن با یک دستمال پارچه‌ای نرم و بدون پرز است. این روش فقط برای سازهایی که شانه پلاستیکی دارند کاربردی است و سازدهنی‌هایی با جنس شانه چوبی نباید در معرض رطوبت زیاد قرار بگیرند.
یک روش امن‌تر استفاده از اسپری آب یا الکل و یک مسواک نرم است. ابتدا باید کمی آب یا الکل به بدنه ساز اسپری کرد و با یک دستمال پارچه‌ای آن را تمیز کرد. برای تمیز کردن سوراخ‌ها و محفظه‌ها نیز می‌توان از یک برس یا شانه آغشته به آب یا الکل استفاده نمود.
رعایت بهداشت دهان
ساز دهنی به‌عنوان سازی که با دمیدن هوا نواخته می‌شود، در معرض ذرات غذا و چربی‌های دهان قرار دارد. یکی از نکات نگهداری از این ساز، رعایت بهداشت دهان است. هر بار قبل از نواختن هارمونیکا، مسواک بزنید تا از ورود بقایای غذا و روغن به شکاف‌های ساز جلوگیری کنید.
دور نگه داشتن ساز از رطوبت و گرما
پس از تمیز کردن هارمونیکا حتما آن را خشک کنید و هرگز ساز را با رطوبت در جعبه قرار ندهید. رطوبت و گرما می‌توانند منجر به تاب برداشتن و مسدود شدن زبانه‌ها شوند. می‌توان یک پارچه خشک و کوچک را در جعبه ساز قرار داد تا از هرگونه رطوبت جلوگیری شود؛ همچنین بهتر است ساز با دهان خیس ساز نواخته نشود. بعد از هر بار نواختن هارمونیکا، آن را چند بار تکان دهید و به کف دست خود بزنید و با یک پارچه تمیز کنید تا رطوبت آن تخلیه شود.
از قرار دادن ساز در معرض نور مستقیم خورشید یا در کنار لوازم گرمایشی نیز خودداری کنید. سازدهنی‌هایی که شانه پلاستیکی دارند در برابر دما مقاوم‌تر هستند؛ اما سازهایی با شانه چوبی نسبت به دما حساسیت بیشتری دارند.
کوک ساز را بررسی کنید
برای این که مطمئن شوید عملکرد و صدای ساز شما باکیفیت است، به طور منظم کوک آن را بررسی کنید. زبانه ساز می‌تواند در طول زمان فرسوده شود؛ در نتیجه ساز از کوک خارج می‌شود یا رزونانس آن کاهش می‌‌یابد. زنگ‌زدی یا ترک خوردن شانه‌ها نیز می‌تواند بر کیفیت صدای ساز تاثیر منفی بگذارد. با بررسی منظم صدای ساز دهنی و کوک آن می‌توانید از مشکلات احتمالی و بزرگ آینده جلوگیری کنید.
