نفرین سمفونی شماره ۹، تبدیل به یک افسانه مهم برای آهنگسازان قرن ۱۹ و ۲۰ شده بود. طبق این افسانه که از اواخر دوره رمانتیک رواج یافت، برخی معتقد بودند هر آهنگسازی که سمفونی نهم خود را بنویسد، قبل از نوشتن دهمین سمفونیاش خواهد مرد! در این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام به تاریخ موسیقی سفر میکنیم تا نحوه شکلگیری این افسانه را بفهمیم.
چه کسانی باعث شکلگیری نفرین سمفونی شماره ۹ شدند؟
مرگ همزمان چند موسیقیدان در یک دوره تاریخی، باعث شکلگیری نفرین سمفونی شماره ۹ شد. بتهوون، شوبرت، دورژاک و وان ویلیامز همگی بعد از تکمیل نهمین سمفونی خود فوت کردند. آنتون بروکنر نیز در حال نوشتن سمفونی شماره ۹ خود بود که مرگ باعث شد آخرین اثرش را ناتمام بگذارد. گوستاو مالر که یکی از مهمترین چهرههای موثر در شکلگیری این افسانه بود نیز هنگام نوشتن سمفونی شماره ۱۰ خود به ذاتالریه مبتلا شد و فوت کرد.
مرگ گوستاو مالر افسانه را قویتر کرد!
گوستاو مالر آهنگساز و رهبر ارکستر دوره رمانتیک بود که کاملا به نفرین سمفونی شماره ۹ اعتقاد داشت. او که از سرنوشت بتهوون و بروکنر ترسیده بود، تلاش کرد از این نفرین فرار کند؛ اما چطور؟
مالر پس از تکمیل سمفونی هشتم خود، یک قطعه به نام سرود زمین (Das Lied von der Erde) نوشت که در اصل یک سمفونی بود؛ اما نام آن را سمفونی نگذاشت. پس از این او شروع به نوشتن سمفونی دهم خود کرد؛ ولی هنگام کار روی این اثر به ذاتالریه مبتلا شد و در سن ۵۱ سالگی از دنیا رفت. مرگ او باعث شد این افسانه بین مردم پررنگتر شود.
آرنولد شونبرگ موسیقیدان و نظریهپرداز که از موسیقی مالر بسیار تاثیر میپذیرفت مقالهای درباره مالر نوشت ودرباره افسانه نهمین سمفونی گفت: «کسی که میخواهد از آن فراتر رود، باید از دنیا برود. به نظر میرسد چیزی ممکن است در سمفونی دهم به ما منتقل شود که هنوز نباید آن را بدانیم، که برای آن آماده نیستیم. کسانی که سمفونی نهم نوشتهاند، بیش از حد به آخرت نزدیک بودهاند.»
خرافه یا واقعیت؟
طبیعتا از نظر منطقی، نفرین سمفونی شماره ۹ بارها رد شده است؛ چرا که بسیاری از موسیقیدانهای معروف صدها سمفونی نوشتهاند و عمری طولانی داشتهاند. در قرن ۱۹ و ۲۰ آهنگسازان دیگری هم بودند مثل شوستاکوویچ که ۱۵ سمفونی نوشت و هیتور ویلا-لوبوس که ۱۲ سمفونی ساخت. امروزه دیگر چنین اعتقادی وجود ندارد؛ اما گاهی این افسانه هنوز بین علاقهمندان به موسیقی و مردم عادی روایت میشود.
