ساز دمبوره یک ساز زهی دو سیمه است که ریشه آن به افغانستان، تاجیکستان، ازبکستان و قزاقستان برمیگردد؛ البته در برخی نواحی خراسان ایران نیز نواخته میشود. اگر میخواهید بیشتر با این ساز سنتی آشنا شوید در این مطلب از وبلاگ آموزشگاه موسیقی الهام با ما همراه باشید.
ساختار ساز دمبوره چگونه است؟
ساز دمبوره یک دسته یا کمانه دارد که آن را از جنس چوب گردو، توت یا بادام میسازند. برای ساخت کاسه این ساز نیز از چوب توت استفاده میکنند. این کاسه یا محفظه صوتی ممکن است به شکل گلابی یا بیضی باشد.
ساز دمبوره دو سیم هم دارد که در گذشته اغلب از روده گوسفند یا ابریشم ساخته میشدند؛ اما امروزه بیشتر از فلز ساخته میشوند. در انتهای دسته یا کمانه نیز گوشیهای چوبی قرار گرفتهاند که ساز با استفاده از آنها کوک میشود. آخرین بخش ساز شیطانک یا خرک است که روی کاسه و در محل اتصال سیمها قرار میگیرد و ارتعاش سیمها را کنترل میکند.
نوازنده این ساز را بهصورت افقی روی ران پای خود قرار میدهد و با دست راست سیم را مضراب کرده و با دست چپ پردههای روی دسته را میگیرد.
تاریخچه
منشا اصلی ساز دمبوره مشخص نیست؛ هرچند این ساز شباهت زیادی به سازهای زهی تک سیمه مصری و بین النهرینی دارد. باتوجه به شواهد اغلب ریشه این ساز را به آسیای میانه نسبت میدهند. این ساز در ادبیات نیز نقش مهمی دارد و در برخی اشعار و ضربالمثلها از آن نام بردهاند؛ مثل «دمبوره زدن به تاریکی» یا «بیا دمبوره قصهای ساز کن».
مردم کشورهای آسیای میانه و بهویژه افغانستان در مراسمهای مختلف ازجمله عروسی، عیدها، جشنهای مختلف و حتی عزاداریها دمبوره مینوازند و مردم را گرد هم میآورند. نوازندگان این ساز را هم بهصورت تکنوازی، هم در گروهنوازیها مینوازند.
